พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ ฉบับเข้าใจง่าย ทำอะไรผิดกฎหมายบ้างโดยไม่รู้ตัว

พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ คืออะไร

ชื่อเต็มคือ พระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2550 (แก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2560) เป็นกฎหมายที่ครอบคลุม 2 กลุ่มความผิดหลักคือ ความผิดต่อระบบคอมพิวเตอร์ (เช่น แฮ็ก เข้าถึงระบบโดยไม่ได้รับอนุญาต) และ ความผิดเกี่ยวกับเนื้อหา (เช่น นำเข้าข้อมูลเท็จ)

ความผิดที่พบบ่อยในชีวิตประจำวัน

1. นำเข้าข้อมูลอันเป็นเท็จเข้าสู่ระบบคอมพิวเตอร์ (มาตรา 14)

ความผิดตัวนี้ครอบคลุมทั้งการสร้างและแชร์/ส่งต่อข้อมูลเท็จ ไม่ว่าจะปลอมทั้งหมดหรือแค่บางส่วน หากทำโดยรู้อยู่แล้วว่าเป็นข้อมูลเท็จและอาจก่อให้เกิดความเสียหาย มีโทษจำคุกไม่เกิน 5 ปี หรือปรับไม่เกิน 100,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

ข้อควรระวัง: การแชร์ข่าวปลอมหรือข้อมูลที่ยังไม่ได้ตรวจสอบความถูกต้อง แม้จะไม่ได้เป็นคนสร้างเอง ก็อาจเข้าข่ายความผิดได้ถ้าเข้าองค์ประกอบ ทางที่ดีควรเช็คแหล่งข่าวก่อนแชร์เสมอ อย่างไรก็ตามในทางปฏิบัติต้องพิสูจน์ "เจตนา" ของผู้กระทำด้วย ไม่ใช่ทุกการแชร์จะผิดโดยอัตโนมัติ

2. เข้าถึงระบบ/ข้อมูลคอมพิวเตอร์ของผู้อื่นโดยไม่ได้รับอนุญาต (มาตรา 5, 7)

ครอบคลุมตั้งแต่การแฮ็กบัญชี แอบเข้าอีเมล/โซเชียลมีเดียคนอื่นโดยไม่ได้รับอนุญาต แม้จะรู้รหัสผ่านหรือได้อุปกรณ์มาโดยไม่ได้ตั้งใจก็ตาม การเข้าถึงข้อมูลที่มีมาตรการป้องกันไว้เฉพาะโดยไม่ได้รับอนุญาตถือว่าผิดกฎหมาย ไม่ใช่แค่การแฮ็กระดับเทคนิคขั้นสูงเท่านั้น

3. ดักรับหรือแก้ไขข้อมูลของผู้อื่นโดยมิชอบ

เช่น การดักอ่านข้อความแชท แก้ไขหรือทำลายข้อมูลในคอมพิวเตอร์ผู้อื่นโดยไม่ได้รับอนุญาต รวมถึงการปล่อยไวรัส/มัลแวร์ที่ทำให้ระบบผู้อื่นเสียหาย

ถ้าตกเป็นเหยื่อ ต้องทำอย่างไร

• แจ้งความที่สถานีตำรวจ พร้อมหลักฐาน (ภาพหน้าจอ ลิงก์ บันทึกการสนทนา)
• แจ้งผ่านสายด่วนศูนย์ปฏิบัติการแก้ไขปัญหาอาชญากรรมออนไลน์ (AOC 1441) ซึ่งเป็นศูนย์ที่กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมร่วมกับสำนักงานตำรวจแห่งชาติและธนาคารแห่งประเทศไทยจัดตั้งขึ้น สำหรับกรณีถูกหลอกลวงออนไลน์หรือถูกแฮ็ก
• เก็บหลักฐานให้ครบก่อนลบหรือบล็อกบัญชีที่เกี่ยวข้อง เพื่อใช้ประกอบการแจ้งความ

เคล็ดลับป้องกันตัวไม่ให้ทำผิดโดยไม่รู้ตัว

1. เช็คแหล่งข่าวก่อนแชร์ โดยเฉพาะข่าวที่ยังไม่มีสำนักข่าวใหญ่ยืนยัน
2. อย่าเข้าบัญชีคนอื่นแม้จะรู้รหัสผ่าน โดยไม่ได้รับอนุญาตชัดเจน แม้จะเป็นคนใกล้ตัวก็ตาม
3. ระวังการโพสต์ข้อความที่กระทบผู้อื่นในเชิงกล่าวหาโดยไม่มีหลักฐาน เพราะอาจเข้าข่ายทั้งหมิ่นประมาทและความผิดตาม พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์พร้อมกัน

สรุป

พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ไม่ได้มีไว้จับแค่แฮกเกอร์มืออาชีพเท่านั้น แต่ครอบคลุมพฤติกรรมที่คนทั่วไปอาจทำโดยไม่ตั้งใจ เช่น แชร์ข่าวปลอมหรือแอบเข้าบัญชีคนอื่น หลักที่ควรจำไว้คือ เช็คก่อนแชร์ และอย่าเข้าถึงข้อมูล/บัญชีของคนอื่นโดยไม่ได้รับอนุญาต ถ้าตกเป็นเหยื่อของอาชญากรรมไซเบอร์ สามารถแจ้งความหรือโทรสายด่วน 1441 ได้ทันที